Sincaplar ne yer ?

Melis

Yeni Üye
Sincaplar Ne Yer? Bir Avuç Fındıkla Başlayan, Doğaya ve İnsanlara Uzanan Bir Hikâye

Geçen sonbaharda, mahallemizdeki eski ceviz ağacının altında otururken aklıma takılan bir soruyu sizinle paylaşmak istedim: Sincaplar gerçekten ne yer? İlk bakışta cevabı çok basit gibi geliyor, değil mi? Fındık, ceviz, fıstık… Peki, hiç düşündünüz mü, bir sincabın kışa hazırlanırken hangi yiyeceği seçeceğini, bulduğu her cevizi neden hemen yemediğini ya da bazen toprağa gömdüğü yiyeceklerin bir gün koca bir ormanın geleceğini nasıl etkileyebildiğini?

O gün yalnızca bir sincabı izlemekle kalmadım; çocukluğumu, yaşadığım mahallenin değişimini, insanların doğayla kurduğu ilişkiyi ve küçük canlıların hayatımızdaki görünmez rolünü de yeniden düşündüm.

Forumda doğayı seven, hayvanları gözlemlemekten hoşlanan veya çocuklarına doğayı anlatmanın yollarını arayan arkadaşlar için bu hikâyeyi paylaşmak istiyorum. Gelin, bir sincabın peşinden giderek hem onun sofrasına hem de ormanın gizli dünyasına birlikte bakalım.

1. Bölüm: Ceviz Ağacının Altındaki Küçük Misafir

Mahallemizin ortasında, yaşını artık kimsenin tam olarak bilmediği kocaman bir ceviz ağacı vardı. Gövdesi birkaç kişinin kollarını birleştirmesiyle ancak sarılabileceği kadar kalındı. İlkbaharda dalları kuş sesleriyle dolardı, yazın çocuklara gölge verirdi, sonbaharda ise kaldırımlara cevizler dökülürdü.

Ağacın hemen yanındaki evde yaşayan emekli öğretmen Nermin Hanım, her sabah penceresini açar ve bahçesindeki kuşları izlerdi. Karşı apartmanda oturan Murat ise mühendislik eğitimi almış, plan yapmayı seven, pratik zekâlı biriydi. Mahallede bir sorun çıktığında çoğu insan önce ona danışırdı.

Bir sabah Nermin Hanım'ın sesini duyduk:

"Çocuklar, sessiz olun! Bakın, ağaca kim gelmiş!"

Ceviz ağacının gövdesinde kızıl kahverengi tüylü, kabarık kuyruklu bir sincap vardı. Önce çevresini dikkatlice kontrol etti. Sonra yere indi, iki patisinin arasına aldığı bir cevizi kemirmeye başladı.

Yanımızdaki küçük Deniz heyecanla sordu:

"Bu sincap sadece ceviz mi yiyor?"

Nermin Hanım gülümsedi.

"Hayır yavrum. Sincapların sofrası bizim düşündüğümüzden çok daha zengin."

Gerçekten de sincapların beslenmesi yalnızca ceviz ve fındıktan ibaret değildir. Türüne ve yaşadığı bölgeye göre meşe palamudu, çeşitli tohumlar, çam kozalaklarının içindeki tohumlar, meyveler, mantarlar ve bazı bitki kısımları da beslenmelerinde yer alabilir. Bazı türler zaman zaman böcekleri, yumurtaları veya başka hayvansal besinleri de tüketebilir.

Yani sincabın beslenme alışkanlıkları, içinde yaşadığı doğaya ve bulabildiği kaynaklara göre değişir.

Deniz'in sorusu hepimizi düşündürdü. Biz insanlara göre bir ceviz yalnızca kahvaltıda yediğimiz bir yiyecekti. Oysa bu küçük canlı için ceviz, belki de yaklaşan soğuk günlerde hayatta kalmasını sağlayacak önemli bir enerji kaynağıydı.

Peki, sizin yaşadığınız yerde de sincaplar var mı? Onları en çok hangi ağaçların üzerinde görüyorsunuz?

2. Bölüm: Bir Sincabın Sofrasında Neler Var?

Ertesi gün Murat, elinde küçük bir not defteriyle ceviz ağacının yanına geldi.

"Bu hayvanın ne yediğini anlamanın en iyi yolu, yaşadığı çevreyi incelemek," dedi. "Hangi ağaçlar var, hangi mevsimde hangi yiyecekler bulunuyor, bunlara bakmalıyız."

Nermin Hanım başını salladı.

"Doğru ama onu yalnızca yiyecek arayan bir canlı olarak görmeyelim. Davranışlarının arkasında ihtiyaçları var. Kış yaklaşıyor, çevre değişiyor ve o da kendince hazırlık yapıyor."

İkisi de aynı canlıya bakıyordu ama farklı sorular soruyorlardı. Murat, çevresel koşulları ve yiyecek kaynaklarını sistemli biçimde değerlendirmek istiyordu. Nermin Hanım ise hayvanın ihtiyaçlarını, korkularını ve çevresindeki değişimlerden nasıl etkilenebileceğini anlamaya çalışıyordu.

Bu yaklaşım farkı, kadınların ya da erkeklerin doğuştan belirli özelliklere sahip olduğu anlamına gelmiyordu. İkisi de gözlemciydi; yalnızca konuşmaya farklı noktalardan başlamışlardı. Birinin planlama becerisiyle diğerinin canlıların ihtiyaçlarına gösterdiği dikkat birleşince daha kapsamlı bir anlayış ortaya çıkıyordu.

Murat defterini açtı ve sincapların tüketebileceği besinleri sıralamaya başladı.

Sincaplar En Çok Hangi Yiyecekleri Sever?

1. Ceviz, fındık ve meşe palamudu

Sincaplar denildiğinde akla ilk gelen yiyecekler bunlardır. Ceviz, fındık, meşe palamudu ve benzeri tohumlar yağ, protein ve enerji bakımından zengindir. Özellikle sonbaharda bu besinlerin bulunması, kışa hazırlanan bazı sincap türleri için büyük önem taşır.

Ancak her sincap türü aynı yiyecekleri aynı ölçüde tüketmez. Bir ormanlık alanda bol miktarda meşe palamudu bulunurken başka bir yerde çam tohumları daha önemli olabilir.

2. Çam kozalağı tohumları

Çam ormanlarında yaşayan bazı sincaplar, kozalakların pullarını ayırarak içlerindeki tohumlara ulaşır. Bu davranış, onların yaşadıkları ortama ne kadar iyi uyum sağlayabildiklerini gösterir.

Yere düşmüş bir kozalak gördüğünüzde çevresinde kemirilmiş parçalar olup olmadığına bakabilirsiniz. Elbette yalnızca kozalak kalıntılarından kesin bir sonuca ulaşmak her zaman mümkün değildir; başka canlılar da benzer izler bırakabilir.

3. Meyveler ve yumuşak bitki besinleri

Bazı sincaplar elma, armut, böğürtlen ve başka meyveleri tüketebilir. Meyveler, uygun mevsimlerde beslenmelerine katkıda bulunur. Bununla birlikte, doğadaki besin çeşitliliği türden türe değişir.

4. Mantarlar

Ormanlık alanlarda yaşayan bazı sincap türleri mantarlarla da beslenir. Mantarların bazıları besin kaynaklarını mevsimler boyunca çeşitlendirebilir. Sincapların mantar sporlarının çevreye yayılmasına katkıda bulunabildiği de bilinmektedir.

Bu durum, bir canlının beslenme alışkanlığının yalnızca kendisini değil, yaşadığı ekosistemi de etkileyebildiğini gösterir.

5. Böcekler ve diğer hayvansal besinler

Sincaplar çoğunlukla bitkisel besinlerle ilişkilendirilse de bazı türler fırsat bulduklarında böcekler, yumurtalar veya başka küçük hayvansal besinler tüketebilir. Bu nedenle bütün sincapları kesin biçimde yalnızca otçul olarak tanımlamak doğru değildir.

Murat listeyi tamamladığında Deniz'in yüzünde şaşkın bir ifade vardı.

"Demek ki sincapların da bizim gibi farklı yemekleri var!"

Nermin Hanım güldü.

"Evet ama onların menüsünü bir restoran değil, doğanın kendisi hazırlıyor."

3. Bölüm: Kış Gelirken Saklanan Hazineler

Günler ilerledikçe hava soğumaya başladı. Ceviz ağacının yaprakları sarardı, rüzgâr dalları salladı ve sincap daha sık görünür oldu.

Bir sabah Deniz, ağacın altında küçük misafirini yeniden gördü. Sincap ağzında bir ceviz taşıyordu. Önce bahçe duvarının üzerinden atladı, sonra çalılıkların arasına girerek toprağı eşelemeye başladı. Cevizi gömdü, üzerini kapattı ve hızla uzaklaştı.

Deniz şaşkınlıkla bağırdı:

"Cevizini neden toprağa gömdü? Kaybetmek istemiyor mu?"

Murat hemen cevap verdi:

"Muhtemelen daha sonra yemek için saklıyor. Böylece yiyeceğini tek bir yerde tutmak zorunda kalmıyor."

Nermin Hanım ise başka bir ayrıntıya dikkat çekti:

"Ama bakalım hepsini hatırlayabilecek mi?"

Gerçekten de bazı sincap türleri yiyeceklerini farklı noktalara saklar. Bu davranış, yiyecek depolama olarak bilinir. Soğuk mevsimlerde besine ulaşmanın zorlaşabileceği bölgelerde oldukça yararlıdır. Sincaplar sakladıkları yiyeceklerin bir bölümünü yeniden bulabilir, ancak her birini bulmaları garanti değildir.

İşte hikâyenin en ilginç kısmı da burada başlıyor.

Toprağa gömülen ve daha sonra bulunamayan bazı tohumlar uygun koşullarda filizlenebilir. Böylece sincapların yiyecek depolama davranışı, kimi ağaçların yayılmasına ve ormanın yenilenmesine katkıda bulunabilir.
 
Üst